ENGLISH LANGUAGE
Umowa (dobrze napisana) = fundament jak odzyskać pieniądze od dłużnika
Rola umowy w dochodzeniu należności przed sądem
W praktyce dochodzenia roszczeń pieniężnych punkt wyjścia jest niemalże zawsze taki sam: jaka była treść stosunku prawnego łączącego strony i czy rzeczywiście doszło do jego wykonania. Odpowiedź na to pytanie najczęściej znajduje się w umowie – o ile została ona zawarta w sposób pozwalający na jej jednoznaczne odtworzenie. Nie oznacza to jednak, że brak umowy w formie pisemnej przekreśla możliwość skutecznego dochodzenia należności.
Prowadzisz działalność gospodarczą? Twoi kontrahenci zalegają z płatnościami? Kancelaria GKLAW posiada doświadczony zespół specjalistów zajmujących się postępowaniem cywilnym obejmującym dochodzenie takich należności. Skontaktuj się z nami: +48 58-351-48-44 lub napisz: biuro@gklaw.pl
Czy umowa niezawarta na piśmie jest wiążąca?
Prawo cywilne nie uzależnia co do zasady ważności umowy od zachowania formy pisemnej. W praktyce oznacza to, że umowa może zostać zawarta również ustnie albo w sposób dorozumiany – przez zgodne zachowanie stron. Tego rodzaju sytuacje nie należą do rzadkości. W obrocie gospodarczym często dochodzi do realizacji usług lub dostaw towarów na podstawie bieżących ustaleń, bez formalnego podpisania dokumentu. Spory wynikające z takich relacji handlowych trafiają do sądów i niejednokrotnie kończą się zasądzeniem dochodzonych roszczeń.
Kluczowy problem pojawia się jednak na etapie uzasadnienia przed sądem dlaczego należy się nam zapłata. W przypadku braku umowy pisemnej to strona dochodząca roszczenia musi wykazać nie tylko, że doszło do zawarcia umowy, ale również jaka była jej treść oraz w jaki sposób została wykonana. W praktyce oznacza to konieczność odtworzenia całego stosunku prawnego na podstawie dostępnych środków dowodowych, takich jak korespondencja e-mail, wiadomości tekstowe, faktury, potwierdzenia wykonania świadczenia, dokumenty księgowe, zeznania świadków czy też nagrania audio lub video.
W takich sprawach sąd nie „tworzy” umowy od nowa lecz rekonstruuje jej treść, odwołując się do całokształtu okoliczności sprawy oraz do przepisów dyspozytywnych, które uzupełniają brakujące elementy stosunku prawnego. Oznacza to, że w braku wyraźnych ustaleń stron zastosowanie znajdą rozwiązania przewidziane w ustawie, które niekoniecznie odpowiadają ich rzeczywistej intencji. W efekcie wynik sprawy w znacznie większym stopniu zależy od jakości i spójności materiału dowodowego niż w sytuacji, w której strony dysponują precyzyjną umową.
Z tej perspektywy znaczenie dobrze sporządzonej umowy jest fundamentalne. Umowa nie pełni wyłącznie funkcji „potwierdzenia współpracy”, lecz stanowi narzędzie kształtujące treść zobowiązania i zabezpieczające interesy stron. Powinna w sposób możliwie jednoznaczny określać zakres świadczeń, terminy ich wykonania, zasady rozliczeń oraz konsekwencje niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania.
W praktyce obrotu często spotyka się umowy oparte na ogólnodostępnych wzorach lub przygotowane w sposób schematyczny. Tego rodzaju dokumenty zazwyczaj zawierają jedynie podstawowe postanowienia, pomijając kwestie, które w konkretnym stosunku prawnym mogą mieć kluczowe znaczenie. Każda relacja gospodarcza ma swoją specyfikę, a umowa powinna ją odzwierciedlać. W przeciwnym razie jej znaczenie w ewentualnym sporze będzie ograniczone, a niejednoznaczne postanowienia mogą stać się źródłem dodatkowych konfliktów interpretacyjnych.
Umowne mechanizmy zabezpieczające
Istotnym elementem dobrze skonstruowanej umowy są również mechanizmy zabezpieczające wykonanie zobowiązań, w szczególności w zakresie zapłaty wynagrodzenia. Jednym z najdalej idących rozwiązań jest oświadczenie dłużnika o poddaniu się egzekucji w trybie art. 777 k.p.c., które umożliwia dochodzenie należności bez konieczności prowadzenia pełnego postępowania rozpoznawczego w razie spełnienia określonych warunków. W praktyce jego zaimplementowanie w treści umowy zależy od siły negocjacyjnej stron, jednak w wielu przypadkach stanowi ono realne i proporcjonalne zabezpieczenie interesów wierzyciela.
Art. 777 k.p.c. nie tyle „omija” sąd, co pozwala uniknąć wieloletniego procesu. W praktyce polega to na tym, że dłużnik w akcie notarialnym składa oświadczenie o poddaniu się egzekucji (np. co do zapłaty określonej kwoty). Dzięki temu wierzyciel zamiast wnosić pozew i udowadniać roszczenie kieruje jedynie wniosek o nadanie klauzuli wykonalności, a następnie sprawa trafia bezpośrednio do komornika sądowego.
Kluczowe znaczenie ma jednak prawidłowe sformułowanie takiego oświadczenia. Akt notarialny powinien precyzyjnie określać m.in.: wysokość świadczenia, zdarzenie uzasadniające jego dochodzenie oraz termin, w którym można wystąpić o nadanie klauzuli wykonalności. Błędy w tym zakresie mogą uniemożliwić skuteczne wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Instytucja ta znacząco przyspiesza dochodzenie należności i ogranicza koszty sporów, dlatego jest powszechnie wykorzystywana w obrocie gospodarczym.
Podsumowanie
Z punktu widzenia postępowania sądowego umowa bardzo często staje się centralnym elementem sporu. To wokół jej postanowień koncentruje się analiza prawna oraz postępowanie dowodowe. Szczególne znaczenie mają przy tym te fragmenty umowy, które można określić jako „punkty zapalne” – czyli postanowienia niejednoznaczne, nieprecyzyjne lub pozostawiające pole do różnych interpretacji. To właśnie one najczęściej prowadzą do powstania sporu i determinują jego przebieg.
Doświadczenie praktyczne pokazuje, że większość problemów ujawniających się na etapie postępowania sądowego ma swoje źródło na etapie zawierania umowy. Brak precyzji, pominięcie istotnych kwestii lub zastosowanie nieadekwatnych rozwiązań kontraktowych skutkuje koniecznością ich późniejszego „doprecyzowania” przez sąd – na podstawie przepisów prawa oraz zgromadzonego materiału dowodowego.
W konsekwencji należy przyjąć, że umowa pełni podwójną funkcję. Z jednej strony organizuje relację między stronami i ogranicza ryzyko powstania sporu. Z drugiej – w przypadku jego zaistnienia – stanowi podstawowy środek dowodowy, który w praktyce często przesądza o wyniku postępowania. Brak umowy nie wyklucza dochodzenia roszczeń, jednak znacząco zwiększa poziom niepewności co do ich skuteczności.
Nie uzyskałeś wynagrodzenia za wykonaną umowę? Dłużnik cały czas przeciąga termin zapłaty? Chcesz mieć pewność, że odzyskasz swoje pieniądze? Jesteśmy tutaj aby Tobie pomóc. Skontaktuj się z nami: +48 58-351-48-44 lub biuro@gklaw.pl
*****
Ważne kwestie dotyczące dochodzenia roszczeń cywilnoprawnych, w tym gospodarczych, poruszamy regularnie na Blogu Kancelarii.
Radcowie prawni i adwokaci pracujący w ramach GALIŃSKI & KLEINA Kancelarii Radców Prawnych Sp. p. w Gdańsku posiadają ponad 15-letnie doświadczenie zdobyte w ramach doradztwa świadczonego na rzecz przedsiębiorców (MSP) oraz klientów indywidualnych.
Jeżeli zainteresował Państwa ten temat i chcieliby Państwo zadać pytanie, skorzystać z usług doradztwa prawnego lub podatkowego oferowanych przez naszą Kancelarię, w tym powierzyć nam prowadzenie sprawy dotyczącej umowy o roboty budowlane, zapraszamy do bezpośredniego kontaktu. Udzielamy porad podczas spotkań w Kancelarii, jak również drogą mailową lub telefonicznie / zdalnie. Prowadzimy sprawy sądowe na terenie całej Polski.
Paweł Galiński
radca prawny, partner
Aleksander Pisarek
aplikant adwokacki
GALIŃSKI & KLEINA Kancelaria Radców Prawnych Sp. p.
Ks. Jerzego Popiełuszki 24a/4, 80-864 Gdańsk
email: biuro@gklaw.pl
tel.: +48 58-351-48-44
tel.: +48 608-311-704
Facebook
E-mail